Mısır Çarşısı: Nasıl Gidilir, Saatleri, Ne Alınır ve Hikâyesi
Kapıdan girdiğiniz an hava değişir: kimyon, tarçın, kavrulmuş kahve, bir de gül lokumu. Mısır Çarşısı, Fatih'te, Eminönü'de Yeni Cami'nin hemen arkasında duran kapalı bir çarşı. Esnafın hesabına göre her gün 50–60 bin kişi bu kapılardan geçiyor. Bu rehberde ulaşımı, saatleri, ne alınacağını, çevredeki adresleri ve çarşının 360 yıllık hikâyesini bulacaksınız.
Mısır Çarşısı'na nasıl gidilir?
Çarşı, Galata Köprüsü'nün Eminönü ayağında. Hangi yoldan gelirseniz gelin son birkaç yüz metreyi kalabalığın içinden yürüyeceksiniz.
- Tramvay (T1): Kabataş–Bağcılar hattında Eminönü durağında inin. Yeni Cami'nin önünden geçip arkaya dolaşın; iki dakika.
- Vapur: Kadıköy ve Üsküdar vapurları Eminönü iskelelerine yanaşır. İskeleden çarşının kapısı görünür.
- Marmaray: Sirkeci istasyonunda inin. Eminönü çıkışından yaklaşık beş dakika yürüyüş.
- Metro (M2): Haliç Metro Köprüsü üzerindeki Haliç istasyonu da yürüme mesafesinde; Eminönü tarafına inip kıyıyı izleyin.
- Karaköy'den yürüyüş: Galata Köprüsü'nü geçin. Balıkçıların arasından yaklaşık 10 dakika.
Arabayla gelmeyin. Eminönü'nde park yeri bulmak zor, trafik yoğun.
Açılış saatleri ve kapalı günler
Çarşı haftanın yedi günü açık. Haberlere yansıyan saatlere göre hafta içi yaklaşık 08:00–19:30, Cumartesi 08:00–20:00, Pazar 09:30–19:00 arası açık. Dükkânlar tek tek biraz önce kapanabilir.
Ramazan ve Kurban bayramlarında kapalı. Bazı resmi tatillerde de kapandığı biliniyor; 2022'deki bir haberde 29 Ekim kapalı günler arasında sayılıyor. Çarşının kendi web sitesi ya da resmi bir saat duyurusu yok. Bayram ve resmi tatil günlerinde gitmeden önce teyit edin.
Giriş ücretli mi?
Hayır. Mısır Çarşısı bir müze değil, çalışan bir çarşı. Bilet yok, kuyruk yok.
Ne alınır?
Çarşının büyük bölümü baharata ve kuruyemişe ayrılmış. En çok aranan ürünler:
- Baharat: Pul biber, isot, sumak, kimyon, kekik, karabiber, tarçın. Karışım baharatlar da var; ne olduğunu sorun.
- Lokum ve tatlılar: Gül, fıstıklı, cevizli, sade lokum; cevizli sucuk, pestil.
- Kuruyemiş ve kuru meyve: Fındık, Antep fıstığı, badem; kayısı, incir, dut.
- Çay ve kahve: Bitki çayları, ıhlamur, adaçayı; Türk kahvesi.
- Diğer: Hediyelik eşya ve takı satan dükkânlar.
Pazarlık ve alışveriş ipuçları
Fiyatlar çoğunlukla kilo ya da yüz gram üzerinden yazılır. Tartıdan önce birim fiyatı sorun. Birkaç dükkânı karşılaştırmak için çarşının iki kolunu da gezin; aynı ürünün fiyatı ve kalitesi dükkândan dükkâna değişir.
Gıda ürünlerinde pazarlık payı dardır. Hediyelik eşyada biraz daha esneklik bulursunuz. Satıcılar genelde tadımlık verir; tatmadan almayın. Uçakla dönecekseniz vakumlu paketleme isteyin, çoğu dükkân yapıyor. Baharatı az miktarda alın, kokusu evde birkaç ayda zayıflar. Kartla ödeme yaygın ama küçük tezgâhlar için yanınızda nakit bulunsun.
Çevrede ne var?
Pandeli: Çarşının girişinin üst katında, dik bir taş merdivenle çıkılan lokanta. Mavi çinileriyle bilinir. Hikâyesi 1901'e uzanıyor; kurucusu Pandeli Çobanoğlu 1926'da Yağcılar İskelesi'nde ilk lokantasını açtı. 2016'da kapanan lokanta 2019'da yeniden açıldı. Kâğıtta levrek ve hünkârbeğendi hâlâ menüde.
Kurukahveci Mehmet Efendi: Çarşının yan sokağı Tahmis'te, 1871'den beri kahve satan dükkân. Mehmet Efendi işe babasının aktar dükkânında çırak olarak başlamıştı. Bugün torunlarının işlettiği dükkânın önünde kuyruk eksik olmaz; kahve tartıyla ya da paketle satılıyor.
Rüstem Paşa Camii: Birkaç dakika batıda, Hasırcılar tarafında. Mimar Sinan'ın Kanuni dönemi sadrazamı Rüstem Paşa için yaptığı cami, dükkânların üzerine yükselen bir avluya oturur. İçi döneminin en gelişmiş İznik çinileriyle kaplı. Merdivenleri kolay gözden kaçar; sokak seviyesindeki girişe dikkat edin.
Yeni Cami: Çarşının kendisi bu caminin külliyesinin parçası. Ziyaret saatlerinde, namaz vakitleri dışında içeri girebilirsiniz.
Çiçek pazarı: Çarşının Yeni Cami'ye bakan dış duvarı boyunca fide, tohum, çiçek ve evcil hayvan satıcıları sıralanır.
En iyi zaman
Hafta içi sabah, açılıştan sonraki ilk iki saat en sakin dilim. Cumartesi öğleden sonra yoğunluk Eminönü'den Kapalıçarşı'ya kadar uzar; bazen birkaç yüz metreyi yürümek on dakikayı bulur. Ramazan ve bayram öncesi günlerde de kalabalık artar. Kapalıçarşı'yı aynı güne koymak isterseniz Tahtakale'nin yokuşlu esnaf sokaklarından yukarı yürüyün.
Hikâyesi: Bir caminin geliri
- III. Mehmed'in annesi Safiye Sultan, Eminönü'nde, Haliç kıyısında büyük bir caminin temelini attırır. Mimar Davud Ağa'dır. Ertesi yıl Davud Ağa ölür, işi Dalgıç lakaplı başka bir mimar sürdürür. 1603'te III. Mehmed ölür, Safiye Sultan saraydaki gücünü kaybeder ve inşaat durur. Yarım kalan duvarlar yarım asır boyunca kıyıda bekler.
1660'ta İstanbul'un büyük bir kısmı yanar. Yangından sonra IV. Mehmed'in annesi Hatice Turhan Sultan, yarım kalan işi yeniden başlatır. Mimar Mustafa Ağa camiyi ve külliyeyi 1660'ların başında tamamlar. Planda bir medrese vardır, ama Turhan Sultan onun yerine bir çarşı yaptırır. Çarşının dükkân kiraları caminin bakımına gidecektir.
L biçiminde, taş ve tuğladan bir arasta yükselir. Uzun ve kısa iki kol bir köşede birleşir, çarşıya altı kapıdan girilir. Kapıların adları bugün hâlâ eski pazarları anar: Balık Pazarı, Hasırcılar, Çiçek Pazarı. İlk adı Yeni Çarşı'dır, kimi zaman Valide Çarşısı denir.
Mısır adı 18. yüzyılın ortasından itibaren yerleşir. Rivayete göre çarşı, Mısır'dan gelen gelirlerle yapıldığı için bu adı alır. Bir başka açıklama, burada satılan baharatların büyük bölümünün Mısır üzerinden gelmesidir. Hangisinin doğru olduğunu kaynaklar kesin söylemiyor. İngilizcede bazen karşınıza çıkan "Corn Bazaar" ise bir çeviri hatası: Mısır, aynı zamanda mısır bitkisinin adı.
Çarşının ayrıcalıklı bir yeri vardı. Bir arşiv notunda anlatılır ki İstanbul kadıları buradaki tartılara ve fiyatlara karışamazdı. Kara Kadı adında biri bir gün içeri girip yanlış tartıları kırınca olay olur.
1691'de bir yangın çarşının büyük kısmını yok eder, yeniden yapılır. 1940'larda belediye onarımında bazı özgün öğeler kaybolur. 1941'de çarşıyla cami arasından yol geçirilir ve külliyenin bütünlüğü bölünür. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün 2010'larda yürüttüğü restorasyon 2018'de tamamlanır; elektrik tesisatı yer altına alınır.
Uzak Doğu'dan gelen baharat yüzyıllarca önce buraya ulaşır, buradan Anadolu'ya ve Rumeli'ye dağılırdı. Bugün aynı tezgâhlardan bavullara giriyor. Kapıdan çıkarken üzerinize sinen koku, o eski yolların kısa bir hatırası.
Sık sorulan sorular
Mısır Çarşısı pazar günü açık mı?
Evet. Haftanın yedi günü açık; Pazar günü yaklaşık 09:30–19:00.
Mısır Çarşısı bayramda açık mı?
Ramazan ve Kurban bayramlarında kapalı. Bayram günlerinde gitmeden önce teyit edin.
Mısır Çarşısı saat kaçta kapanıyor?
Hafta içi yaklaşık 19:30, Cumartesi 20:00, Pazar 19:00 civarı.
Mısır Çarşısı'na giriş ücretli mi?
Hayır, giriş ücretsiz.
Mısır Çarşısı'na en yakın durak hangisi?
T1 tramvayının Eminönü durağı. Yürüyerek iki dakika.
Mısır Çarşısı'nın adı nereden geliyor?
Rivayete göre Mısır'dan gelen gelirlerle yapıldığı için. Satılan malların Mısır üzerinden gelmesi de bir açıklama.
Mısır Çarşısı'nı kim yaptırdı?
IV. Mehmed'in annesi Hatice Turhan Sultan, Yeni Cami külliyesinin parçası olarak. Mimarı Mustafa Ağa.
Mısır Çarşısı ne zaman yapıldı?
1660 yangınından sonra başlandı, 1660'ların başında tamamlandı.
Mısır Çarşısı'ndan ne alınır?
Baharat, lokum, kuruyemiş, kuru meyve, bitki çayı ve kahve.
Mısır Çarşısı'nda pazarlık yapılır mı?
Gıdada pek az, hediyelik eşyada biraz daha. Önce birim fiyatı sorun.
Yakında
Eminönü'den sonra Sirkeci'ye doğru yürüyün. Geziro'da bu sayfalara göz atın: